Nawigacja

Kilka słów o nas i szkole Patron szkoły Izba pamięci H. Kołłątaja Grono pedagogiczne rok szkolny 2009/2010 Koła zainteresowań i zajęcia pozalekcyjne Ekologia Samorząd Uczniowski Dokumenty szkolne Dzwonki Wiśniowa Akcje charytatywne Ratownictwo medyczne Ferie zimowe 2009 Zuchy w szkole 218. ROCZNICA UCHWALENIA KONSTYTUCJI 3 MAJA Bezpieczna zabawa na lodzie Grypa A/H1N1 Burza o szkołę w Wiśniowej Wycieczka do Staszowa 219. ROCZNICA UCHWALENIA KONSTYTUCJI 3 MAJA

O szkole

Izba pamięci H. Kołłątaja

Izba Pamięci Hugona Kołłątaja w Pałacu w Wiśniowej


To tu, w dawnej siedzibie rodu Kołłątajów - pałacu w Wiśniowej, gdzie obecnie mieści się Publiczna Szkoła Podstawowa, znajduje się Izba Pamięci jej patrona, wybitnej osobistości epoki oświecenia i głównego współtwórcy Konstytucji 3 Maja - Hugona Kołłątaja.
Miejsce to jest chętnie odwiedzane przez turystów z całej Polski lubiących obcować z historią, pragnących zgłębiać jej tajemnice. Można je zwiedzać przez cały rok.
Izba powstała w 1967 roku z inicjatywy mieszkańca wsi Sztombergi - Jana Henryka Górala, który przez lata gromadził pamiątki po Hugonie Kołłątaju. Jej cenne zbiory mają wielką wartość dydaktyczno - patriotyczną.
Po lewej stronie drzwi prowadzących do Izby widnieje sentencja autorstwa Hugona Kołłątaja, która mówi:


"Ćwiczenie i edukacyja młodzi,

jest jedynym dla państw ciągłego uszczęśliwienia warunkiem"


Po prawej zaś został umieszczony portret ostatniego Hugonisty Rzeczypospolitej, zbieracza pamiątek po Hugonie Kołłątaju - p. Górala oraz jego krótki życiorys.
Naciskamy klamkę i wchodzimy do pomieszczenia będącego chlubą mieszkańców Wiśniowej - Izby Biograficznej patrona miejscowej szkoły. Naszą uwagę przykuwa olbrzymi obraz w tonacji szaro-bordowej będący darem Stronnictwa Demokratycznego. Przedstawiony na nim Hugo Kołłątaj jest pełen powagi i dostojeństwa. Nad jego głową dostrzegamy tajemniczą postać dzierżącą w ręku wagę - symbol sprawiedliwości. To właśnie jej pragnął ksiądz Hugo dla polskiego chłopa żyjącego w wieku XVIII. Przed nim leży księga - Prawo narodu polskiego i pióro. Prawa jego ręka wsparta jest na masywnym blacie biurka, dłoń otwarta tak, jakby chciał podać ją wszystkim zagubionym w okrutnym, bezlitosnym i pełnym obłudy świecie.
Szacunek budzą ordery widniejące na jego piersi - order Św. Stanisława podarowany mu przez króla w 10-lecie pracy na polu szkolnictwa oraz order Orła Białego.
Najcenniejsza wartość zbiorów to przede wszystkim kolekcja publikacji Hugona Kołłątaja i starodruki. Zostały one umieszczone w trzech gablotach. Są to m.in.:

- czterotomowe dzieło Kołłątaja o zmianach ustrojowych w Polsce- "Do Stanisława Małachowskiego, referendarza koronnego Anonima listów kilka" w którym poruszył najbardziej istotne problemy naszego państwa. Było to pierwsze jego wystąpienie polityczne, które ujął w formę listów do ówczesnego marszałka sejmu.
- Szkice o ideologach polskiego oświecenia autorstwa H. Kołłątaja i Stanisława Staszica,
- dzieło H.K.-Stan oświecenia w Polsce.
- jego Rozbiór krytyczny zasad Historyi o początkach rodu ludzkiego,
- Wybór pism naukowych i wiele innych utworów, które od kilkudziesięciu lat zajmują należne sobie miejsce stając się ważnym świadectwem wydarzeń, które zmieniły bieg historii, mentalność myślenia polskiego społeczeństwa i były iskierką zwiastującą lepsze jutro.

Olbrzymią wartość historyczną posiadają listy H. Kołłątaja pisane z emigracji do rodziny w roku 1792 i 1794, które wydano w I połowie XIX wieku, a także różne wydania tekstów Konstytucji 3 Maja.
Cechy charakteru tego wielkiego Polaka takie jak: ambicja, żądza władzy, duże zdolności, umiejętność dostosowywania się do każdej sytuacji sprawiły, że wielu pisarzy starało się zgłębić dokładniej jego biografię ze szczególnym uwzględnieniem działalności politycznej.
Dlatego właśnie obok dzieł H. Kołłątaja, gabloty pałacu w Wiśniowej mieszczą jego poezję więzienną zebraną przez Piotra Żbikowskiego, Zagadnienia Sztuki w działalności Hugona Kołłątaja autorstwa Zbigniewa Rewskiego, jego biografie i opracowania dotyczące polskich jakobinów. Wokół nas, na ścianach widnieją reprodukcje obrazów tematycznie związanych z Kuźnicą, Kołłątajem i ludźmi Oświecenia, z którymi pracował, działał i przyjaźnił się.
Spośród dużej ilości eksponatów wyłania się postać Stanisława Staszica, Franciszka Dmochowskiego, Franciszka Zabłockiego, Ignacego Potockiego, Jana Śniadeckiego i in. To właśnie z takimi ludźmi Kołłątaj dążył do przeprowadzenia postępowych reform w szkolnictwie. Z upoważnienia Komisji Edukacyjnej przeprowadził przede wszystkim reformę Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie na miejsce średniowiecznej rutyny scholastycznej wprowadził nowoczesny system nauczania oparty na obserwacji świata i jego zjawisk. Język polski stał się językiem wykładowym zamiast używanej dotychczas łaciny.
O ludziach mających duży udział w tym najważniejszym przedsięwzięciu można przeczytać w zachowanej, pożółkłej przez lata stronie z gazety zajmującej miejsce w solidnej oprawie na jednej ze ścian. To właśnie tu odczytamy artykuł zatytułowany- Oni wsławili Uniwersytet Jagielloński mówiący o pierwszym rektorze Akademii po wznowieniu jej przez Jagiellonów w 1400 roku-Stanisławie ze Skalbmierza, Mikołaju Koperniku jako jej wychowanku, Karolu Olszewskim- wybitnym chemiku, który skroplił powietrze i kilku innych, a wśród nich, w samym centrum widnieje postać Hugona Kołłątaja jako tego, którego wkład w życie uczelni poczytano za tak znaczny, iż umieszczono go wśród wielkich tego świata.
Owa Izba Biograficzna kryje wiele pamiątek mówiących o XVIII-wiecznej Polsce, jej mieszkańcach, reformatorach walczących słowem i piórem o lepszą przyszłość dla tych, którzy nie zaznali swobody, tolerancji ze strony klas uprzywilejowanych.
Życie obyczajowe w ówczesnych czasach obrazuje ekspozycja zdjęciowa ukazująca dolę pańszczyźnianego chłopa.
Podsumowując powyższe informacje można stwierdzić, że owa Izba to miejsce, gdzie z otchłani dziejów spoglądają na zwiedzających największe umysły epoki oświecenia, gdzie zamieszczone tu zdjęcia i obrazy prezentują dzieciństwo, młodość i wiek dojrzały księdza Hugona.
Możemy wyobrazić sobie jego życie oglądając aleję lipową i dwór w Nieciesławicach, rynek w Pińczowie, kościół w Tuczępach, widok Krakowa i Rzymu z XVIII wieku.
Nasz entuzjazm gaśnie, gdy dochodzimy do widoku twierdzy w Josephstadt, Ołomuńcu.
Hugo Kołłątaj był wykształconym, światłym człowiekiem swojej epoki. Walczył o prawa dla najbiedniejszych, co przypłacił pobytem w więzieniu.
Jego dewizą było hasło widniejące na orderze Konstytucji 3 Maja tkwiącym w jednej z gablot:

,,Początek swój bierze z woli narodu
Wszelka władza społeczności ludzkie"


                                                           Bożena Żak-Fudalewska

Aktualności

Kontakt

  • Zespół Placówek Oświatowych PSP i P w Wiśniowej
    Zespół Placówek Oświatowych PSP i P, Wiśniowa 69, 28-200 Staszów
  • 015-866-8610

Galeria zdjęć